Əhli-Beyt (əleyhimus səlam) – Beynəlxalq Xəbər Agentliyi- ABNA: Çennay şəhərində fəaliyyət göstərən jurnalist Seyid Əli Müctəba 12 sentyabr 2026-cı ildə “Omid” xəbər platformasında yayımlanan məqaləsində Bollivud kinosunda müsəlmanların təsvirini araşdırıb.
O yazıb ki, Hindistanda islamofobiyanın və siyasi-sosial qütbləşmənin son onilliklərdə güclənməsi ölkənin əsas kino istehsalının bir hissəsinin məzmununa da təsir göstərib.
İslamofobiyanın Hindistan kinosuna daxil olması
Məqalə hindistanlı rejissor Tiqmanşu Dhulianın Hindistan Redaktorlar Assosiasiyasının Dehlidə keçirilən “Rajendra Mathur” anım tədbirindəki çıxışına istinadla başlayır.
Dhulia həmin toplantıda Hindistan cəmiyyətində islamofobiyanın artmasının hind kinosuna da yol tapdığını və rejissorların da müsəlmanlara qarşı təbliğatın genişləndiyi cəmiyyətin bir hissəsi olduğunu bildirib.
Bu çərçivədə Bollivudun Hindistanın mədəni və dini müxtəlifliyini nümayiş etdirən uzun tarixə malik olmasına baxmayaraq, bəzi filmlərdə müsəlman obrazları terrorçu, ekstremist və ya Hindistan cəmiyyətinə yad ünsür kimi təqdim edilib.
Bu tendensiyanın xüsusilə terrorizm, Kəşmir və Hindistan-Pakistan qarşıdurması ilə bağlı filmlərdə nəzərə çarpdığı qeyd olunur.
Terrorizm və müsəlmanların obrazı
Araşdırılan əsas nümunələrdən biri müsəlman obrazlarının terrorizm və ekstremizmlə əlaqələndirilməsidir. Müəllifə görə, bu yanaşma son onilliklərdə çəkilmiş bir sıra filmlərdə təkrarlanıb.
“Roja” (1992), “Bombay” (1995), “Sarfarosh” (1999), “Fiza” (2000), “Fanaa” (2006), “Kurbaan” (2009), “Hotel Mumbai” (2018), “Uri: The Surgical Strike” (2019), “Sooryavanshi” (2021) və “The Kerala Story” (2023) bu çərçivədə nəzərdən keçirilən filmlər sırasında göstərilib.
Bu filmlərdə terrorizm, ekstremizm, Kəşmir və təhlükəsizlik əməliyyatları kimi mövzuların əsas süjet xəttini təşkil etdiyi qeyd olunur.
Bununla yanaşı, vətənpərvərlik və müharibə mövzulu filmlər də Hindistanın əsas kino istehsalının mühüm hissəsini təşkil edir. “Border”, “Gadar”, “LOC: Kargil”, “Lakshya”, “Shershaah” və digər filmlərdə Hindistan-Pakistan müharibələri və qarşıdurmaları millətçi motivlərlə təqdim olunub.
Müsəlman hökmdarların tarixi təsviri
Bu tendensiyanın digər istiqaməti tarixi filmlərlə bağlıdır. Bu əsərlərdə müsəlman hökumətləri və tarixi şəxsiyyətlərlə Hindistanın regional krallıqları arasındakı qarşıdurmalar təsvir edilir.
“Padmaavat”, “Panipat”, “Tanhaji”, “Samrat Prithviraj” və “Chhaava” həmin məqalədə diqqət yetirilən filmlər sırasındadır.
Bu ekran əsərlərinin bəzilərində müsəlman hökmdarlar işğalçı və ya mənfi obraz kimi təqdim edilir, Hindistanın yerli qüvvələri isə müqavimətin qəhrəmanları kimi göstərilir.
2014-cü il dönüş nöqtəsi
Müctəba bu dəyişikliklərin köklərini 1990-cı illərdə baş verən proseslərlə əlaqələndirir. O, Sovet İttifaqının dağılması, Hindistanın iqtisadi liberallaşması, Ram-Canmabhoomi hərəkatı və Kəşmir münaqişəsi kimi amilləri Hindistan kinosunda siyasi və sosial narrativlərin dəyişməsinə təsir göstərən amillər sırasında qeyd edir.
Jurnalistin yazdığına görə, 2014-cü ildə Bharatiya Janata Partiyasının (BJP) hakimiyyətə gəlməsindən sonra Hindistanda siyasi və sosial qütbləşmə əsas kino istehsalında daha geniş şəkildə əks olunmağa başlayıb.
Bu dövrdə bir sıra filmlərdə müsəlman obrazları terrorizm, dövlət əleyhinə fəaliyyət və Hindistanın təhlükəsizliyinə təhdid anlayışları ilə əlaqələndirilib.
Həmçinin bu mərhələdə millətçi motivlərə malik tarixi və siyasi filmlərin istehsalının artdığı, bəzi ekran əsərlərində Hindistanın keçmişinin və ölkədəki dini icmalar arasındakı münasibətlərin daha qütbləşmiş perspektivdən təqdim edildiyi bildirilir.
Kino və sosial nəticələr
Müctəba məqaləsinin digər hissəsində xəbərdarlıq edir ki, müsəlmanların mənfi və stereotipik şəkildə təqdim edilməsi sosial parçalanmanın dərinləşməsinə və dini qərəzlərin normallaşmasına səbəb ola bilər.
O, həmçinin sağçı siyasi qüvvələrin “sevgi cihadı” və “məcburi din dəyişdirmə” kimi anlayışlardan istifadəsinə toxunur və hesab edir ki, bu mövzularla bağlı bəzi kino narrativləri siyasi mühitdə müsəlmanları nüfuzdan salmaq məqsədilə istifadə olunub.
Məqalənin sonunda kino qurumları, senzura heyəti və hökumətə yaxın bəzi media orqanları tənqid edilir. Bildirilir ki, mübahisəli filmlərə rəsmi dəstək göstərilməsi müəyyən siyasi və tarixi narrativlərə daha çox legitimlik qazandıra bilər.
Ümumilikdə, bu təhlildə Bollivud Hindistanın daha geniş siyasi və sosial mühitinin bir hissəsi kimi təqdim olunur. Məqaləyə görə, xüsusilə 1990-cı illərdən etibarən, daha güclü şəkildə isə 2014-cü ildən sonra bəzi filmlərdə terrorizm, millətçilik, Kəşmir və tarixin yenidən şərhi mövzuları müsəlmanların mənfi obrazlandırılması ilə bir-birinə qarışıb.
Sizin rəyiniz