Əhli-Beyt (əleyhimus səlam) – Beynəlxalq Xəbər Agentliyi- ABNA: Quran bizim istifadəmiz üçün qarşımızdadır. Lakin ondan istifadə edib-etməməyimiz, ümumiyyətlə, ondan faydalana bilməyimiz mühüm məsələdir. Bəli, Quran dərsi bizim ixtiyarımıza verib, hidayəti bizə təqdim edib. Amma biz nə zaman bu Quran hidayətindən faydalana bilərik?
«هُدًى لِلْمُتَّقِينَ» — “Müttəqilər üçün hidayətdir.” (1)
Yəni təqva olduqda. Təqva mövcud olduğu zaman Quranın hidayəti həqiqi və tam mənada insanın ixtiyarında olacaq.
Quranda bu məsələ müxtəlif ifadələrlə açıqlanır, lakin hamısının mahiyyəti eynidir. Quranın əvvəlində «هُدًى لِلْمُتَّقِينَ» — “müttəqilər üçün hidayət”, başqa bir yerdə «هُدًى وَبُشْرَىٰ لِلْمُؤْمِنِينَ» — “möminlər üçün hidayət və müjdə” (2), başqa bir yerdə «هُدًى وَرَحْمَةً لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ» — “iman gətirən bir qövm üçün hidayət və mərhəmət” (3), digər yerdə «هُدًى وَبُشْرَىٰ لِلْمُسْلِمِينَ» — “müsəlmanlar üçün hidayət və müjdə” (4), başqa bir yerdə isə «هُدًى لِلنَّاسِ» — “insanlar üçün hidayət” ifadəsi işlədilir.
Bunlar hidayətin müxtəlif mərhələləridir. «هُدًى لِلنَّاسِ» — “insanlar üçün hidayət” o deməkdir ki, Quran onların ixtiyarındadır və ondan istifadə edə bilərlər. «هُدًى لِلْمُتَّقِينَ» və ya «هُدًى وَبُشْرَىٰ لِلْمُؤْمِنِينَ» isə insanların bu hidayətdən faydalanma dərəcələrini müəyyən edir.
Beləliklə, təqva məsələsində hidayətin müxtəlif mərhələləri göstərilir.
Quranın qəlbə təsir etməsində “xəşyət”in rolu
Başqa ayələrdə isə “xəşyət” meyar kimi göstərilir. Əslində bunun da kökü yenə təqvaya gedib çıxır.
“Yasin” surəsində buyurulur:
«إِنَّمَا تُنذِرُ مَنِ اتَّبَعَ الذِّكْرَ وَخَشِيَ الرَّحْمَٰنَ بِالْغَيْبِ فَبَشِّرْهُ بِمَغْفِرَةٍ وَأَجْرٍ كَرِيمٍ» (5)
Yəni Quranın xəbərdarlığından faydalana, bu xəbərdarlığın qəlbinə təsir etməsinə imkan verə və onun vasitəsilə irəliləyə bilən şəxs xəşyət sahibi olan insandır.
“Taha” surəsində də buyurulur:
«طه مَا أَنْزَلْنَا عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لِتَشْقَىٰ إِلَّا تَذْكِرَةً لِمَنْ يَخْشَىٰ» (6)
“Quranı sənə məşəqqət çəkməyin üçün nazil etmədik; yalnız Allahdan qorxanlara öyüd-nəsihət və xatırlatma olsun deyə nazil etdik.”
Quranda xəşyət haqqında başqa ayələr də vardır. Xəşyət də təqva əhlinin xüsusiyyətidir. Yəni bizdə təqva olduqda, xəşyət də yaranır.
Burada həmin şərif ayəni oxumaq istəyirəm:
«وَلَقَدْ آتَيْنَا مُوسَىٰ وَهَارُونَ الْفُرْقَانَ وَضِيَاءً وَذِكْرًا لِلْمُتَّقِينَ» (7)
“Musa və Haruna haqqı batildən ayıran Furqanı, nur və müttəqilər üçün öyüd-nəsihət verdik.”
Bəs müttəqilər kimlərdir?
Quran müttəqiləri belə izah edir:
«الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُم بِالْغَيْبِ» (8)
“Onlar Rəbbindən gizlində qorxan kəslərdir.”
Deməli, təqva və xəşyət ya bir-biri ilə ayrılmaz şəkildə bağlıdır, ya da əslində eyni məfhum çərçivəsində birləşirlər.
“Xəşyət” ilə “qorxu” arasındakı fərq
Əlbəttə, xəşyət qorxu ilə eyni deyil.
Xəşyət insanın qarşısındakı varlığın və ya şəxsin əzəmətini dərk etməsindən doğan mənəvi haldır. Bu hala “xəşyət” deyilir.
Allah-Təala qarşısında xəşyət də Uca Allahın əzəmətini dərk etməkdən yaranır.
Quranda buyurulur:
«إِنَّمَا يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبَادِهِ الْعُلَمَاءُ» (9)
“Allahın bəndələri arasında yalnız alimlər Ondan qorxarlar.”
Yəni mərifəti və biliyi daha çox olan insanların Allaha qarşı xəşyəti də daha çox olur.
Lakin qorxu və xəşyət anlayışlarını səhv başa düşmək olmaz. Bunları Uca Allahın zatının qorxunc və vahiməli olması kimi düşünmək düzgün deyil.
Ayədə buyurulur:
«إِنَّمَا تُنذِرُ مَنِ اتَّبَعَ الذِّكْرَ وَخَشِيَ الرَّحْمَٰنَ بِالْغَيْبِ»
Burada xəşyət vardır, amma Allahın Rəhman olması öz yerində qalır. Yəni insanlara lütf və mərhəmətin təcəssümü olan həmin Rəhmana qarşı xəşyət Onun əzəmətinə görə yaranır.
Şəhid Rəhbərin Quranla ünsiyyət məclisində çıxışından — 25.01.1400 (14 aprel 2021)
Mənbə: Ali Rəhbərin internet saytı
Ayələr:
1. “Bəqərə” surəsi, 2-ci ayə
«ذَٰلِكَ الْكِتَابُ لَا رَيْبَ ۛ فِيهِ ۛ هُدًى لِّلْمُتَّقِينَ»
Tərcümə: “Bu, heç bir şəkk-şübhə olmayan möhtəşəm Kitabdır. O, müttəqilər üçün hidayətdir.”
2. “Bəqərə” surəsi, 97-ci ayə
«قُلْ مَن كَانَ عَدُوًّا لِّجِبْرِيلَ فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلَىٰ قَلْبِكَ بِإِذْنِ اللَّهِ مُصَدِّقًا لِّمَا بَيْنَ يَدَيْهِ وَهُدًى وَبُشْرَىٰ لِلْمُؤْمِنِينَ»
Tərcümə: “De: «Cəbrailə düşmən olan kəs bilsin ki, o, Quranı Allahın izni ilə sənin qəlbinə nazil etmişdir. O, özündən əvvəlki kitabları təsdiq edir, möminlər üçün isə hidayət və müjdədir.»”
3. “Əraf” surəsi, 52-ci ayə
«وَلَقَدْ جِئْنَاهُم بِكِتَابٍ فَصَّلْنَاهُ عَلَىٰ عِلْمٍ هُدًى وَرَحْمَةً لِّقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ»
Tərcümə: “Biz onlara elmlə açıqladığımız bir Kitab gətirdik. O, iman gətirən bir qövm üçün hidayət və mərhəmətdir.”
4. “Nəhl” surəsi, 102-ci ayə
«قُلْ نَزَّلَهُ رُوحُ الْقُدُسِ مِن رَّبِّكَ بِالْحَقِّ لِيُثَبِّتَ الَّذِينَ آمَنُوا وَهُدًى وَبُشْرَىٰ لِلْمُسْلِمِينَ»
Tərcümə: “De: «Onu müqəddəs Ruh Rəbbin tərəfindən haqq olaraq nazil etmişdir ki, iman gətirənləri möhkəmləndirsin. O, müsəlmanlar üçün hidayət və müjdədir.»”
5. “Yasin” surəsi, 11-ci ayə
«إِنَّمَا تُنذِرُ مَنِ اتَّبَعَ الذِّكْرَ وَخَشِيَ الرَّحْمَٰنَ بِالْغَيْبِ ۖ فَبَشِّرْهُ بِمَغْفِرَةٍ وَأَجْرٍ كَرِيمٍ»
Tərcümə: “Sən yalnız bu öyüd-nəsihətə tabe olan və Rəhmandan gizlində qorxan şəxsi xəbərdar edə bilərsən. Belə isə onu bağışlanma və dəyərli mükafatla müjdələ.”
6. “Taha” surəsi, 1–3-cü ayələr
«بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ طه مَا أَنزَلْنَا عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لِتَشْقَىٰ إِلَّا تَذْكِرَةً لِّمَن يَخْشَىٰ»
Tərcümə:
“Rəhman və Rəhim Allahın adı ilə.
Ta-Ha.
Biz Quranı sənə əziyyət çəkməyin üçün nazil etmədik.
Onu yalnız Allahdan qorxanlara öyüd-nəsihət və xatırlatma olaraq nazil etdik.”
7. “Ənbiya” surəsi, 48-ci ayə
«وَلَقَدْ آتَيْنَا مُوسَىٰ وَهَارُونَ الْفُرْقَانَ وَضِيَاءً وَذِكْرًا لِّلْمُتَّقِينَ»
Tərcümə: “Biz Musaya və Haruna haqqı batildən ayıran Furqanı, nur və müttəqilər üçün öyüd-nəsihət verdik.”
8. “Ənbiya” surəsi, 49-cu ayə
«الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُم بِالْغَيْبِ وَهُم مِّنَ السَّاعَةِ مُشْفِقُونَ»
Tərcümə: “Onlar öz Rəbbindən gizlində qorxan və Qiyamət saatından ehtiyat edən kəslərdir.”
9. “Fatir” surəsi, 28-ci ayə
«وَمِنَ النَّاسِ وَالدَّوَابِّ وَالْأَنْعَامِ مُخْتَلِفٌ أَلْوَانُهُ كَذَٰلِكَ ۗ إِنَّمَا يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبَادِهِ الْعُلَمَاءُ ۗ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ غَفُورٌ»
Tərcümə: “İnsanlardan, heyvanlardan və mal-qaradan da müxtəlif rənglərdə olanlar vardır. Həqiqətən, Allahın bəndələri arasında yalnız alimlər Ondan qorxarlar. Şübhəsiz ki, Allah Qüdrətlidir, Bağışlayandır.”
Sizin rəyiniz